Tiroid Hormonları

Konu Hakkında Uzmanlara Soru Sormak için TIKLAYIN

Tiroid bezi, boyunda trakeanın önüne yerleşmiş olup erişkinde ağırlığı 15- 20 g’dır. Fonksiyonel birimleri içi kolloid ile dolu küresel foliküllerdir. Bu hücrelerin hemen yakınında daha seyrek olarak bulunan ve kalsitonin salgılayan parafoliküler hücreler
bulunur.

Tiroid bezinde, gıdalarla alınan iyot kullanılarak, tiroid hormonları üretilir. Bunlar,T4 (tiroksin) ve T3 (triiodotironin)’dür.

Folikül hücrelerin salgıladığı 2 tane tiroid hormonu bulunmaktadır

T3 (triiyodotironin): Gravimetrik etki gücü daha fazladır.
T4 (=tetraiyodotironin= tiroksin): Yarı ömrü daha uzundur (7 gün)

Tiroid hormonlarının kanda bulunuşları

Bu hormonların %99’u bağlı halde bulunur. Bunun yaklaşık %70’i Tiroid Bağlayıcı Globulin’e (TBG) ‘dir. T3, ayrıca plazmada tiroksin bağlayıcı prealbümin denilen bir proteine de bağlanır (%20). %10 kadar da plazma albümin’ine bağlanırlar.
Tiroid hormonları vücutta 100 gün yetecek depo halinde bulunurlar.
Günlük minumum iyodür gereksinimi, yaklaşık 75 µg’dır.


T4 ve T3’ün bir kısmı, kanda diğer maddelere bağlanır. Asıl etkili olan kısım bağlanmamış (Serbest – Free) olanlardır. Bu yüzden T4 ve T3 yerine, artık FT4 veFT3 tetkikleri istenmektedir.

Tiroid hormonlarının yetersizliğine “hipotiroidi” denir. Belirtileri şunlardır:

Erken dönemde:

* Hâlsizlik,

* Zihnî faaliyetlerde azalma (unutkanlık, uykuya meyil),

* Kas ağrıları ve kramplar, eklem ağrıları,

* Aşırı üşüme,

* Kabızlık,

* Kuru cilt, saç tellerinde incelme, tırnaklarda incelme ve kolay kırılma,

* Adet düzensizliği, belki kısırlık/düşük…

Geç dönemde:

* Konuşmanın ağırlaşması, yavaşlaması, seste kalınlaşma,

* El-yüz ve ayaklarda ödem (şişlik),

* Tat ve koku almada azalma,

* Kilo alma (çok nadir kilo kaybı da olabilir),

* Cilt renginde solukluk/sararma,

* Kaşların yan taraflarında incelme hatta dökülme,

* Dilde kalınlaşma,

* Nabızda yavaşlama…

Tiroid hormonlarının azalmasına cevap olarak, beyinden, tiroid bezini büyümeye ve çok çalışmaya sevk eden tiroidi uyaran hormon (TSH) salınımı artar. Yani TSH, tiroid hormonlarını (T3,T4) dengelemekle görevli bir hormondur.

Tiroid hormonlarının metabolizmaları
Tiroid hormonları karaciğerde deiyodinasyona (tip I-II-III 5-deiyodinaz’lar) uğrayarak rT3’e ( reverse- T3, inaktif ) çevrilirler.
Ayrıca oksidatif deaminasyon (karboksilasyon) sonucu T4’den tetraiyodoasetik asid (TETRAC) ve T3’den triiyodoasetikasid (TRIAC) meydana gelir. Bunların hafif
hormonal etkinlikleri vardır

Tiroid hormonlarının fazlalığına tirotoksikoz denir. Fazlalığın nedeni tiroid bezinin çok çalışıp, çok hormon üretmesi ise, buna özel olarak hipertiroidi denir. Tirotoksikoz belirtileri şunlardır:

* Çarpıntı,

* Titreme,

* Sıcak basması,

* Aşırı terleme,

* Kilo verme,

* Sinirlilik,

* Adet düzensizliği ve

* Yersiz ağlama eğilimleri…

Tiroid hormonlarının artmasına cevap olarak, beyinden tiroidi uyaran hormon (TSH) salınımı azalır.

Tiroid hormonlarının etkileri
• Somatik ve mental gelişme,
• Kalorijenik etki (Bazal met.↑ ↑, Na- K-ATPaz ↑ ↑
↑)
• Kolesterol sentezi ↑ ancak atılımı ↑ ↑ ↑>>>
>>>>Kolesterol ve trigliserit ↓ ↓ ↓.
• Yağ dokusu (lipoliz)
• Glukoz metabolizması (insülin potansiyalize)
• Miyokard (hiperdimamik kalp sendromu)

• Erkeklerde jinekomasti (androjen>>östrojen)
• Vitamini kullanımı (B12, C, A, Tiamin ↑ ↑)
• Eritropoez,
• Solunum stimüle,
• Çizgili kaslar (gevşeme hızı ↑ ↑)

Kanserleşme açısından daha riskli gözüken nodüller şunlardır:

* Tek nodül (çok sayıda nodüle oranla daha risklidir),

* Tiroid bezinin orta hattındaki (“isthmus” denen kısmındaki) nodüller,

* Büyük nodüller (özellikle 4 cm’den geniş nodüllerde risk belirgin artmaktadır),

* Kenarları düzensiz, içinde dağınık kireçlenme (kalsifikasyon) gözüken nodüller,

* Çevreye yapışıklık gösteren nodüller,

* Özellikle ileri yaşlarda birden bire beliren nodüller,

* Hızlı büyüyen nodüller (not: bazen çarpma, elle muayene vs. sonucu tiroid içinde kanama olabilir ve saatler içinde gelişen şişlik hastalarda kaygı uyandırabilir. “Hematom” denen kan dolu şişliğin, nodül ile ilgisi yoktur. Ancak kanamanın nedeni açısından, tetkik yapılması uygun olur.)

Nodülün kanser riskini tesbit etmede önemli bir diğer faktör de, nodülün (tiroidin geneline göre) daha mı çok, daha mı az çalıştığının tesbitidir.

Bunun için “tiroid sintigrafisi” denen tetkik yapılır:

* Çok çalışan nodüller, “sıcak / hiperaktif”,

* Az çalışan nodüller ise “soğuk / hipoaktif” olarak isimlendirilir.

Ne Aradılar:

Konu Hakkında Uzmanlara Soru Sormak için TIKLAYIN